s a m e n v a t t i n g:

Voor het Cals College in Nieuwegein organiseerde FREELANdSCHAP een architectuurroute op de fiets, onderdeel van het vak CKV. 'Architectuur in Nieuwegein?', riepen de VWO-ers. 'Jazeker', antwoorde ik, 'het is maar wat je onder architectuur verstaat. Alleen maar nieuwe flitsende hoge gebouwen? Of zijn het ook uitingen van ideeën over de mens en zijn (ideale) omgeving, door de tijd heen?'

Nieuwegein is een tijdmachine. En vooral: een verzinsel, een op de tekentafel uitgedokterde groeikern uit de jaren '70 - over de oude kern Jutphaas heengeplakt. Denk aan de typische bloemkoolwijken, de woonerven, de gescheiden rijbanen. De menselijke maat stond voorop, als reactie op het wederopbouwbeton van vlak na de oorlog. Tijdens de route stimuleerde ik ze tot het stellen van vragen. De dialoog stond voorop, en dat werkte.

'Vanaf nu is niets toevallig; alles is ontworpen', zei ik toen we de school verlieten. Op de fiets zigzagden we door de wijk Doorslag van architect Jan Verhoeven, verdwaalden we in zijn Zwaluwcomplex, reden over een oeroud dijkje met wilgen, kruisten grote autowegen en tramlijnen, verbaasden ons over de vreemde plek van het nieuwe gemeentehuis (Jaco de Visser's Meander en Lens) op een winderig bedrijventerrein, en vertelde ik verhalen over Fort Jutphaas en de omgeving ten tijde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Elk object werd besproken op context, vorm en gebruik. Na afloop vroeg ik de leerlingen de route te tekenen zoals zij dachten dat ze die gefietst hadden, mental maps, om van elkaar te leren hoe verschillend je een omgeving kunt ervaren.