Jonge boompjes

Is het je wel eens opgevallen dat oude bomen mooier zijn dan jonge bomen? Zet een oude knokige eik naast een piepjong exemplaar en we vergapen ons aan die oude. Zelfde bij een volwassen rode beuk en een iel straatboompje. Wat is een statige kasteellaan met slechts manshoge beukjes? Lekker slenteren in een pas aangeplant bos? Afspreken bij de kleine kastanje? Nee, oude bomen, daar gaat het om. We knuffelen ze zelfs, zorgen voor ze, beschermen ze. Best raar eigenlijk.

Bij mensen is dat bijvoorbeeld precies andersom. Wij stoppen bejaarde mensen weg in tehuizen, terwijl we jonge mensen, baby's, juist vertroetelen. Dat is eigenlijk nog veel vreemder, dat heet dan beschaving. Maar goed. Het is raar waar onze schoonheid en waardering voor dingen vandaag komt. Persoonlijk vind ik oude mensen, bejaarden, juist wel mooi: getekende koppen, vergankelijk, ervaren blik, mooie verhalen. Net als oude bomen. En zo klein, zacht en teer een baby is, zo onschuldig en zorgbehoevend, zo geldt dat eigenlijk ook voor jonge bomen. Toch zien we die gelijkenis niet zo.

Neem nou boompjes die het dichtst bij ons staan: straatbomen. Die zetten we vaak op hele jonge leeftijd (letterlijk) op straat, seriematig, op basis van kille berekeningen en gewenste groenpercentages, 'ter compensatie' of als fijnstoffilter, zo goedkoop mogelijk, in krappe boomspiegels, tussen geparkeerde auto's. We kwakken er vervolgens onze fietsen tegenaan, laten onze honden er overheen zeiken en bedelven ze wekelijks onder onze stinkende vuilniszakken en kliko's. Best wel liefdeloos. Dat zouden we met onze kinderen nooit doen. Waarom doen we dit?

Boeit de openbare ruimte, onze levende omgeving, eigenlijk nog wel? Heeft ze nog een intrinsieke waarde in onze moderne samenleving? Ik heb het idee dat mensen zich eerder druk maken om hun plasmascherm aan de muur, dan om de boom voor hun deur. En landschap is vooral leuk om naar te kijken vanuit de trein, met een warme laptop op schoot. We vervreemden ervan, sluipenderwijs.

Arme boompjes. Niemand ziet hun schoonheid: te gewoon, te alledaags. Wat ons oog nog streelt zijn extremen en uitersten. Zoals bij Kasteel Doorwerth, waar op de binnenplaats de oudste Robinia van West-Europa staat. Hij is 331 jaar. Een grillig vertakt diegegroefd houten geraamte van een meter of tien hoog kreunt er in de wind. Fantastisch, een ware attractie, maar de Robinia is ook klein geweest. Hij is hier als sprieterig stekje geplant om de Vrede van Nijmegen (1678) te markeren. Zijn planters waren trots, zagen het Robiniaatje als hun boom, als vieringssymbool, als verhalenverteller. Lang zal die leven! Het moet zijn vertroeteld: goeie grond, genoeg water, niet te veel wind, af en toe lieve woordjes. Als een kind is het grootgebracht. Zonder die bezielde zorg nooit deze boom. Maar ja, dat staat niet op een bordje.

Marc Nolden

 
---
Deze column is onderdeel van een reeks. Het zijn beschouwingen over ruimtelijke kwaliteit en verschijnen maandelijks op de website van de provincie Gelderland: Gelders Bouwmeesterschap.>>