Straatnamen

Kerkstraat.
Donkersgang.
Molenpad.
Achter de Dom.
Oude Kijk in 't Jatstraat.
Dat zijn mooie straatnamen. Of eigenlijk veldnamen. Ze zeggen iets over een plek of een gebied. Soms iets over een tijdgeest, een bepaald eigendom, een uitzicht, of een functie van die plek. Ze doen je beseffen waar je bent, wat de plek betekent, of heeft betekend. Ik vind ze erg interessant. Hoe anders is de Rolling Stonesstraat in Lent, de naam van een woonstraatje in de Waalsprong bij Nijmegen. Een verzonnen naam. De hele wijk is ermee bezaaid:
Beatlesweg.
Coldplaystraat.
Deep Purplestraat.
Nina Simonestraat.
Penny Lane.
Pink Floydstraat.
Policestraat.
Queenstraat.
Bands en muzikanten uit de Britse popmuziek. Wonen in de muzieksmaak van Thom de Graaf. Het zou een slogan van de ontwikkelaar kunnen zijn. Ludiek, maar ook flauw. Wat ik me afvraag is wat het Gelderse Lent te maken heeft met deze schijnbare Britse helden?

Plekloze straatnamen als deze zijn niet nieuw. Er zijn tientallen Dichterswijken in Nederland, Schilderswijken, Zeeheldenbuurten, Componistenwijken, Indische buurten, Bloemenbuurten, noem maar op. En niet te vergeten de Muziekwijk in Almere. Je zou kunnen zeggen dat de Lentse woonwijk er eentje in de reeks is, en dat het nu eenmaal zo gaat met straatnaamgeving. Maar dat vind ik te makkelijk. Eigenlijk is die hele reeks fantasieloos. Afstandelijk, lui. Een invuloefening op een technische plankaart. Namen, ver van te voren bedacht en die vooral praktisch moeten zijn. Verzonnen door speciale straatnaamgevingscommissies met daarin politie, brandweer, postbezorgdiensten en gemeentelijke ambtenaren. Heel technocratisch. Is straatnaamgeving wel besteed aan mensen die zélf niet in die straten wonen, maar er vooral andere mensen willen vinden? Ik weet eigenlijk niet of een adres een recht of een plicht is.
Maar goed.
Wat verder nog meespeelt is de seriematigheid waarmee in Nederland gebouwd wordt. Grote projecten, veel straatnamen: wijkthema's en variaties geven uitkomst. Allemaal heel handig, maar niet geraffineerd. Laatst fietste ik door een Eikenlaan [Boswijk] met populieren... En bij mij in de buurt heb je de wijk Lunetten. Op zich een prima naam voor een voormalig militair landschap, maar de straatnamen blinken uit in contextloosheid. Je treft er een wonderbaarlijke mix van Filipijnen, Bretagne, Himalaya en Oldambt op de blauwe bordjes. Dit zijn anonieme themaparken, stuk voor stuk. Lelijkheid dat voortbouwt op bestaande lelijkheid. Ik zie geen enkele reden om daarmee door te gaan.

Ik ben erg benieuwd hoe historisch geografen over 100 jaar deze ontwikkeling zullen verklaren. Als het landschap de spiegel van een cultuur is, dan zitten we wat mij betreft middenin de 21e-eeuwse vindingarmheid. Tenminste ten aanzien van de naamgevers van nieuwbouwwijken. Gelukkig bedenken stedenbouwers ook wel eens straatnamen, die meer plekgebonden zijn. Maar ook dat zou je los kunnen laten. Waarom laten we straatnamen niet gewoon in de loop der jaren ontstaan? Zoals het altijd is gegaan. Benoem wat hoofdwegen, maar laat bewoners het verder zelf uitzoeken. Hou het simpel. En dan vraagt de postbode maar een keer de weg. Ik ben ervan overtuigd dat je dan weer namen krijgt, die iets betekenen, die iets vertellen over het hier en nu, en over de mensen en hun plekken.
Winkelketenplein.
Moskeelaan.
Nadrieuurweerzonstraat.
Er is altijd wel een aanleiding. Ik ben benieuwd waar ze mee komen! De traditie van naamgeving bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Zonde om dat kapot te maken met prefab-ideeën. Geef het uit handen, experimenteer ermee. Het komt wel goed.

Marc Nolden