Rommel

Door de gruwelijke aardbevingen in Haïti en Chili, de omstreden val van het kabinet, de drama's tijdens de Olympische Spelen en de spannende gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart, zouden we bijna iets over het hoofd zien. Iets in ons eigen land. Iets groots. Een groeiend ongenoegen. Niet tegen de islamisering of andere flauwe kul. Nee, het is fundamenteler. Ons vaderland wordt bedreigd, al een poos. Een koude oorlog woedt. Speciale eenheden en spin doctors zijn de afgelopen tijd gemobiliseerd. Ondersteunende organisaties zijn opgetuigd. Een heuse veldslag is onvermijdelijk. Bestuurders en veldheren knijpen de klamme handen ineen. Wie lost het eerste schot? Wie durft? De gevolgen zijn niet te overzien. We kunnen niet meer terug. Hoe kijken we over 100 jaar terug op dit offensief, de veldslag der veldslagen op Nederlands grondgebied, de heroïsche strijd tegen: ... de verrommeling.

Tja. Een beetje overdreven natuurlijk. Maar toch, ministers en bestuurders zijn bloedserieus. 'Stop de verrommeling' en: 'Samen trekken we ten strijde', roepen ze. Bespeur ik daar dan toch die VOC-mentaliteit?

Verrommeling.
Ver-ROMMEL-ing.
Rommel.
Weet je wat Van Dale daar over zegt? Twee dingen. 1) Een wanordelijke boel. En 2) Dingen van weinig waarde. Nou, als je die twee met elkaar combineert is er eigenlijk niet zo veel aan de hand. Waardeloze troep waar niemand zich druk om maakt. Probleem opgelost.

Je zou haast vergeten dat die 'rommel' onze rommel is. Producten van onze maatschappij. Logische consequenties van onze mobiliteitsbehoeftes (snelwegen), bereikbaarheidswensen (afslagen), honger (McDonalds), ondernemersruimte (bedrijventerreinen) en wooncomforteisen (geluidschermen). We verklaren de oorlog aan ons eigen spiegelbeeld. Die toont ons dichtslibbende landschappen en charmante dorpsranden die schuil gaan achter ogenschijnlijk lukrake bebouwing. Het landschap versteent, versnippert. Milieuclubs schreeuwen moord en brand. Logisch. Maar schijnbaar willen we dit. Wij zijn dit. Schijnbaar vinden we een royale snelweg belangrijker dan de toekomst van een boer. Schijnbaar vinden we een bedrijventerrein belangrijker dan een of ander verdedigingsfort van weet ik veel hoe lang geleden.

Verromme-ling. Individualise-ring. Alsof het zo maar gebeurt, ongecontroleerd. Alsof het ons overkomt. Nou, die ogenschijnlijk lukrake bebouwing is daar vaak heel bewust bedacht en met vergunning gerealiseerd. En de grond onder tal van vervloekte bedrijfsdozen is vaak keurig netjes uitgegeven. Het probleem zit dieper. Ik denk dat een breder gemeenschappelijk kader, een moreel kompas ten aanzien van ons landschap ontbreekt. We vinden maar wat, we roeptoeteren maar wat, langs elkaar. Misschien is dat wel de vijand in deze strijd: wijzelf als geen geheel. En niet een paardenbak.

Henri Miller schreef ooit: 'Chaos is het woord dat we bedacht hebben voor een orde die we niet begrijpen.' Heerlijk.

Nog even een hersenspinsel tot besluit. Mensen met een groot huis klagen vaak dat ze zo veel rommel hebben. Een bekend verhaal. Logeerkamers en zolders staan vol dozen met spullen, hoe groot het huis ook is. Zelf heb ik een vrij compact appartement. Dat hou ik graag zo ruimtelijk mogelijk. Ik ben genoodzaakt selectief te zijn met meubels en spullen. Hebben wij niet gewoon een te groot land voor onze spullen? Is de ruimtedruk wel groot genoeg?

Marc Nolden

 
---
Deze column is onderdeel van een reeks. Het zijn beschouwingen over ruimtelijke kwaliteit en verschijnen maandelijks op de website van de provincie Gelderland: Gelders Bouwmeesterschap.>>